زنگ ‘بوی’ خطر در مشام تهران

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا؛ هر بار که حادثه و بحرانی اتفاق می افتد که منشاء آن نامعلوم است، بازار شایعه و گمانه زنی داغ می شود؛ حتی اگر آن چه ما را گیج کرده باشد، بوی بدی است که نمی دانیم علت آن چیست.
به گفته کارشناسان، شایعه حاصل دو عامل ابهام و تاثیرگذاری است. هرچه حادثه ای مبهم تر و تاثیرگذارتر باشد، می توان انتظار داشت که بازار شایعات درباره آن، داغ تر باشد. از همین رو است که وظیفه مراکز رسمی آن است که از طریق سخنگو یا بخش روابط عمومی خود، با اطلاع رسانی سریع و به موقع، مانع از ابهام دراذهان شهروندان شوند.
اما با گذشت چند روز هنوز از سرنوشت نهایی منشاء این بو نامطبوع خبری در دسترس نیست؛ اما قصه این بو آزار دهنده از کجا شروع شد و به کجا رسید؟ و مهمتر اینکه آیا تنها تهران، قربانی چنین مشکلی است؟

** بوی نامطبوعی که پایتخت را تسخیر کرد
از روز چهارشنبه ( ۱۲ دی) بود که برخی شهروندان از بویی نامطبوع ابراز انزجار کردند. بویی که برخی آن را شبیه گوگرد و برخی دیگر شبیه بوی فاضلاب توصیف کردند. مناطق مرکزی شهر، محل آغاز قصه شدند. در ابتدا منطقه «حسن آباد» و اطراف میدان «انقلاب» بوی مشکوک، بیشتر از مراکز دیگر احساس شد؛ اما آن چه عجیب به نظر می رسید، احساس این بو در مناطق مختلف شهر بود.
پیش از هر چیز انگشت اتهام به سمت فاضلاب ها چرخید. عده ای گفتند که فاضلاب میدان انقلاب از کنترل خارج یا مجرای آن دچار آسیب شده است. خبری که به سرعت تکذیب شد. بعد از آن بود که سایت دفن زباله کهریزک متهم شد. این شایعه قوت گرفت که انباشت زباله در این منطقه به حد نهایت رسیده و حال این بو مردم را آزار می دهد؛ اما این خبر نیز به سرعت از خروجی ها حذف شد.
مترو تهران، متهم بعدی بود و «سیده فاطمه ذوالقدر»، نماینده مجلس گفت: در آخرین تماس تلفنی که دقایقی قبل با فرماندار تهران داشتم از علت انتشار بوی نامطبوع امروز شهر تهران جویا شدم که ایشان در گزارشی اعلام کرد منشاء این بو ایستگاه متروی ملت است. پس از این سخن بود که مسوولان مترو تهران قاطعانه اعلام کردند مترو تهران بویی ندارد که بخواهد منتشر شود.
پالایشگاه تهران، متهم بعدی بود که به عنوان عامل بوی بد معرفی شد؛ اما بررسی ها نشان داد که این پالایشگاه نیز مسوول این اتفاق نبوده است. همچنین سخن از نقش کارخانه های اطراف تهران به عنوان عامل انتشار بوی نامطوب میان آمد؛ اما آن هم تکذیب شد.

** چاه پلاسکو و ادعای مدیران این پروژه
در میانه همین اظهارات ضد و نقیض و حدس و گمان ها بود که تارنمای «عصر ایران» به نقل از مسوولین پروژه پلاسکو مدعی شد که چاه سربسته پلاسکو عامل فوران بوی بد بوده است. در این گزارش آمد که چاه بسیار عمیق پلاسکو، سال ها مسدود بوده است و پس از بازگشایی آن برای ساخت و ساز در این منطقه، کارگران و مهندسان شاهد فوران گاز از این چاه بوده اند.
این در حالی است که برخی متخصصین این گمانه را نیز رد کردند. «دکتر پرویز کردوانی» در مصاحبه ای تاکید کرد که چنین چاهی نمی تواند باعث انتشار بود شده باشد.
وی در این مصاحبه مدعی شد که باید در استان البرز و شهر کرج به دنبال متهم پرونده گشت. سخنان استاد کردوانی، با واکنش مسوولین استان البرز مواجه شد و آنان پاسخ دادند که اگر چنین بود پس چرا این بوی بد در شهر کرج استشمام نشده است؟

** شایعات عجیب و غریب: از فوران آتشفشان تا بارورسازی ابرها
در این میانه بازار شایعات عجیب و غریب در فضای مجازی هم داغ بود. اولین شایعه، مثل همیشه شایعه زلزله ای قریب الوقوع بود. عده ای در فضای مجازی شایعه ساختند که زمین در حال شکافتن است و این بوی بد، حاصل متصاعد شدن گازهای زیر زمینی است. گروهی هم تقصیر را به گردن «دماوند» انداختند و گفتند به حتم این کوه آتشفشانی می خواهد فوران کند که بویی شبیه گوگرد احساس می شود.
مدتی بعد مثل همیشه شایعه شد دست هایی مشکوک در کار است: پس از آن از بوی بد ناشی از بارورسازی ابرها سخن به میان آمد و گفته شد موادی که باعث بارش باران و برف در تهران شده اند، بوی بدی داشته اند که به مشام می رسند.
نکته جالب توجه آن بود که هیچکس بخاطر این بوی بد به بیمارستان های تهران مراجعه نکرد و پس از مدتی نیز این بو خود به خود قطع شد. مسوولان نیز در نهایت هنوز هم نتوانسته پاسخ قانع کننده ای به شهروندان بدهند.
اینکه منشاء بوی بد در تهران مشخص نشد؛ چندان عجیب نیست. بوی بدی که ناگهان به وجود می آید، در کلان شهری چون تهران می تواند صدها عامل شناخته و ناشناخته داشته باشد؛ اما عدم پیش بینی زیرساخت های لازم برای شناسایی بو در سطح این کلانشهر در کنار آشفتگی در اطلاع رسانی و تایید و تکذیب های مداوم مسوولان باعث بی اعتمادی شهروندان شد. برای اولین بار عموم مردم متوجه شدند که برخلاف کشورهای پیشرفته، زیرساخت های لازم برای شناسایی بو در کلانشهر تهران وجود ندارد و برای این کار تیم هایی به مناطق مختلف این شهر گسیل شده اند.
انتظار می رفت کلانشهری همچون تهران دارای تجهیزات و امکاناتی باشد که بتواند در صورت بروز بحران های مشابه، با سرعت و دقت واکنش دهد. به ویژه که اگر فرض کنیم این بو، واقعا منشائی خطرناک داشت؛ آیا این انتظار به حق نبود که دستگاه ها مسوول به فوریت به مساله رسیدگی کرده و مشکل را حل نمایند؟
علاوه بر آن، به نظر می رسد که بهتر است در چنین بحران هایی تنها یک سازمان به عنوان متولی، مسوولیت اطلاع رسانی را عهده دار شود و سایر دستگاه ها به جای گمانه زنی و تایید و تکذیب های پی در پی، اذهان مردم را مشوش نکنند.
تجربه اطلاع رسانی در ماجرای آتش سوزی ساختمان پلاسکو نشان داد که یک سخنگوی مشخص برای اطلاع رسانی درباره حوادث در شهر تهران ضروری است و دیگر هیچ نیازی به اظهار نظر هر دست اندرکاری در این شهر بزرگ نخواهد بود. مسوولیت اطلاع رسانیی در حوادث مشابه در اغلب کشورهای جهان یا با مقامات شهرداری و یا با ستادهای بحران و یا مقامات مشخص شهری چون فرمانداری ها است و بهتر است تمامی دستگاه ها با چنین مراکزی هماهنگی های لازم را به عمل آورند. به نظر می رسد پس از هر بحران در شهر تهران، هر فردی خود را مسوول خبر رسانی در نظر آورده و به سرعت به اظهار نظر می پردازند.

** قصه یکروزه تهران، قصه هر روزه برخی شهرها
نکته جالب توجه دیگر آنجا است بوی بدی که یکروز عصر شهروندان تهرانی را نگران کرد و باعث شد تیم های تحقیقاتی از مراکزی همچون محیط زیست، شهرداری، سازمان پدافند عامل، وزارت بهداشت و ده ها سازمان و مرکز دیگر پای کار بیایند و به دنبال عامل انتشار بگردند، در برخی از شهرها و روستاهای کشور چه بسا آزاردهنده تر به مشام می رسد.
در مورد منشاء بوهای نامطبوع در اهواز نیز وضعیت به همین صورت است و هر بار پس از انتشار بوهای نامطبوع، بازار شایعه در این شهر بزرگ کشور، داغ می شود. بوی بد در شهر اهواز نیز تبدیل به قصه ای تکراری شده است. از یک سو به هنگام آتش زدن مزارع نیشکر اطراف شهر، بوی بد و دود غلیظی آسمان شهر اهواز را در بر می گیرد و از سوی دیگر کارخانه الکل سازی منطقه نیز بارها به دلیل انتشار بوی بد ناشی از حوضچه های «ویناس» مورد اتهام قرار گرفته است. فارغ از آن، برخی نیز آلودگی بیش از پیش رودخانه کارون را عامل بوی بد می دانند که در سطح شهر به مشام می رسد؛ اما تایید و تذیب ها در شهر اهواز، همچنان نتوانسته اند شهروندان را در مورد عامل بوی نامطبوعی گاه و بیگاه در این شهر منتشر می شود، قانع کنند.
تنها کافی است در فصول گرم سال از پلکان هواپیما پا به محیط عسلویه بگذارید تا موجی از بوی گاز ترش شما را احاطه کند. بویی که به سرعت افراد را با سردرد و سرگیجه مواجه می کند. این بو سال ها است که با زندگی مردم مناطق گازخیز جنوب ایران عجین شده است و هر روز به مشام می رسد. بیش از ۲۰ سال است که مردم از این بوی بد شکایت دارند و بارها سخن از بیماری و مشکلات متعدد مردم به گوش می رسد اما اقدامی در این باره صورت نمی پذیرد.
عسلویه تنها قربانی بوی بد نیست.سوختن گاه و بیگاه تالاب های خوزستان نیز جزو عواملی است که موجب آلودگی هوا و به مشام رسیدن بوی مشمئز کننده شده است. شهر اهواز هر از چندگاهی با مشکلات جدی آلودگی و احساس بوی بدی همراه است که یک روز عصر این همه نیرو را در تهران به تکاپو واداشت.
شهرهای قربانی بوی نامطبوع تنها در جنوب کشور قرار ندارند، انتشار بوی فاضلاب در همین روزهای گذشته در منطقه «پارس آباد مغان» در شمال غرب کشور جنجال برانگیز شد. مردم منطقه پارس آباد گاه و بیگاه از انتشار بوی نامطبوع گلایه دارند و به رغم جابجایی سایت دفن زباله در این منطقه، مشکلات ناشی از عدم اتمام طرح جمع آوری فاضلاب، باعث شده است تا مردم پارس آباد دچار مشکلاتی شوند.
.
** بوهای بد همچنان به مشام خواهد رسید
مشکل به مشام رسیدن بوی بد در تهران، هرچند هنوز منبع آن به درستی مشخص نیست؛ اما حداقل از یکسو باعث شد تا شهروندان پایتخت نشین، دست کم برای یکروز با شهروندان برخی مناطق ایران دردی مشترک پیدا نمایند.
حداقل در یکسال گذشته سخن از بوی بد بارها و بارها شنیده شده است. از بوی بد کارخانه های فراوری ماهی در شهر «سوزا» در قشم گرفته تا بوی بد همیشگی در روستای «راسفند» شهرستان «ایذه»، از بوی گنداب در خلیج گرگان تا بوی متعفن «ائیلی سو» در تبریز، از بوی نامطبوع سایت دفع زباله در «فولاد محله» سمنان گرفته تا بوی بد حاصل از آتش زدن مزارع کشت برنج بعد از برداشت محصول در استان های گیلان و مازندران و از بوی نامطبوع محل دفن زباله واقع در «سراوان» رشت تا بوی متعفن کانال های انتقال فاضلاب بندرعباس به دریا؛ همه و همه نشان می دهند که انباشت زباله ها، کارخانه های غیراستاندارد، فاضلاب های سرگردان و سوزاندن باقی مانده محصول مزارع، می توانند زندگانی مردم را نه برای یک روز که سال های سال تلخ کند.
از همین رو باید به ماجرای بوی ناشناخته در شهر تهران، به عنوان یک زنگ خطر نگریست.
پژوهشم*ب-ا*۱۵۵۲

انتهای پیام /*

رفتن به منبع جهت کسب اطلاعات بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *